آشنایی با ابزار و تجهیزات HSE؛ معرفی مهم‌ترین وسایل ایمنی، بهداشت و حفاظت محیط کار(1)

به کارگیری لوازم و تجهیزات حفاظت فردی PPE - Personal Protective Equipment نقش بسیار مهم در پيش گيری از حادثه های ناشي از كار در پروژه های ساختمانی، عمرانی، صنعتی و حتی زندگی روزمره دارد. لوازم و تجهیزات ایمنی، شخص را در برابر خطرات ناشی از برق گرفتگی، آتش سوزی، عوامل فيزيكی و عوامل شيميايی زيان آور در محيط های كاری محافظت مي نماید. برخي از لوازم و تجهیزات حفاظت فردي و ایمنی عبارت اند از: لباس كار، كلاه ايمني، ماسك جوشكاري، ماسك هاي محافظ در برابر گرد و غبار، كفش ايمني، انواع دستكش، عينك ايمني، کمربند نجات، حفاظ گوش یا گوشي، علائم و تابلو های ترافیکی و خطر، نوار خطر و سایر موارد.

ایمنی و سلامت در محیط‌های کاری، یکی از مهم‌ترین عوامل حفظ جان افراد، افزایش بهره‌وری و کاهش خسارت‌های ناشی از حوادث است. امروزه در بسیاری از پروژه‌های صنعتی، ساختمانی، تولیدی و خدماتی، رعایت اصول HSE (بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست) به یکی از الزامات اصلی تبدیل شده است.

استفاده از ابزار و تجهیزات مناسب HSE، علاوه بر کاهش احتمال وقوع حوادث، به ایجاد محیط کاری ایمن‌تر و حفظ سلامت کارکنان کمک می‌کند. انتخاب تجهیزات استاندارد، آموزش صحیح و استفاده اصولی از آن‌ها، نقش مهمی در پیشگیری از آسیب‌های شغلی دارد. در این مقاله از سیمرغ مگز با مهم‌ترین ابزار و تجهیزات HSE، کاربرد هر یک و نکات مهم در انتخاب و استفاده از آن‌ها آشنا خواهید شد.

HSE چیست؟

HSE مخفف سه واژه Health (بهداشت)، Safety (ایمنی) و Environment (محیط‌زیست) است. هدف از اجرای اصول HSE، حفاظت از سلامت افراد، پیشگیری از حوادث، کاهش آسیب‌های شغلی و کاهش اثرات منفی فعالیت‌ها بر محیط‌زیست است.

مهم‌ترین تجهیزات حفاظت فردی (PPE) کدامند؟

• کلاه ایمنی
• عینک ایمنی
• دستکش ایمنی
• کفش ایمنی
• لباس کار
• گوشی محافظ شنوایی
• ماسک تنفسی

تجهیزات ایمنی محیط کار چه اقلامی هستند؟

• کپسول آتش‌نشانی
• جعبه کمک‌های اولیه
• تابلوها و علائم ایمنی
• نوار هشدار
• روشنایی اضطراری
• دوش و چشم‌شوی اضطراری (در محیط‌های صنعتی)

چگونه تجهیزات HSE مناسب انتخاب کنیم؟

• متناسب با نوع فعالیت باشد.
• دارای کیفیت و استاندارد معتبر باشد.
• اندازه مناسب کاربر را داشته باشد.
• به‌صورت دوره‌ای بازرسی شود.
• در صورت آسیب‌دیدگی تعویض گردد.

ویژگی لوازم و تجهیزات ایمنی و وسايل حفاظت فردی:

• علاوه بر داشتن توان حفاظتی مناسب، می بایست حداكثر راحتي و حداقل وزن را دارا باشد.
• براي حركت های متداول بدن برای انجام كار محدوديت حرکتی را به وجود نياورد.
• در برابر صدمه های شيميايی و مكانيكی مقاومت لازم را داشته باشد.

لباس کار Safety Clothing

لباس کار می بایستی دارای اندازه و مناسب بدن شخص استفاده کننده بوده و هیچ قسمتی از آن آزاد نباشد. جیب های لباسکار می بایست کوچک بوده، و تعداد جیب های آن کم باشد. هیچ بخشی از لباس کار باز و یا پارگی نداشته نباشد. توصیه می گردد، در زمان اجرای کار از بالا زدن آستین لباس کار خودداری کنید.

کلاه ایمنی Safety Helmet

در محل و موقعیت هایی که احتمال و خطر سقوط اشیاء وجود دارد، به کار گیری از کلاه ایمنی الزامی است. حداکثر وزن کلاه ایمنی ۴۰۰ گرم بوده و می بایستی از متریال غیر قابل احتراق ساخته شود. در شرایطی که خطر برق گرفتگی برای شخص وجود دارد، باید جنس کلاه از عایق مناسب باشد. برای حفاظت سر، صورت و پشت گردن، دور تا دور کلاه می بایست لبه دار باشد. در داخل کلاه نوارهایی نگه دارنده از جمله نوار تنظیم، نوار عرق گیر و ضربه گیر داخلی باید وجود داشته باشد. نوارهای نگهدارنده در فاصله ای از کلاه قرار می گیرند که فاصله ای بین سطح بالایی سر و دیواره داخلی کلاه به وجود آورند. این فضا را فضای محافظ می نامند.

عینک ایمنی Safety Glass

در هنگام انجام کارهایی که احتمال خطر برای چشم ها وجود دارد، باید از عینک های ایمنی استفاده گردد. به عنوان مثال در زمان کار با ماشین سنگ سنباده یا سنگ فرز و دریل از عینک محافظ با شیشه بی رنگ(شفاف)، و هنگام جوشکاری اکسی استیلن از عینک محافظ با شیشه سبز استفاده می گردد. شیشه عینک باید عاری از حباب هوا، ترک و یا موج باشد و در مقابل فعالیت مورد نظر، مقاومت لازم را داشته باشد. قطر شیشه عینک های ایمنی حداقل ۵۰ میلیمتر است. زه های عینک باید سبک، مقاوم و کاملا چسبیده به صورت باشند و در صورت لزوم به حفاظ های جانبی مجهز گردند.

محافظ گوش(گوشی) Safety Ear Muffs

در محیط هایی که میزان شدت صدا از ۹۰ دسی بل db بیشتر باشد باید از محافظ گوش یا گوشی ایمنی استفاده گردد. گوشی های ایمنی باید پیش از استفاده ضد عفونی شوند. مناسب ترین نوع گوشی ایمنی از نوع جفت بوده که بر روی سر قرار می گیرد. در این نوع محافظ گوش، دو گوشی آن، روی گوش ها را می پوشانند. معمولا این نوع گوشی قابل تنظیم می باشد. شایان ذکر است شروع سطح بحرانی صدا برای انسان، ۷۰ دسی بل می باشد. تردد خودروها شدت صدایی برابر با ۸۰ دسی بل و وقوع رعد صدایی با شدت ۱۲۰ دسی بل را ایجاد می کند.

دستکش کار Safety Gloves

دستکش های ایمنی و کار با توجه به نوع کار از جنس چرم، لاستیک، پارچه و برزنت طراحی و تولید می شوند. دستکش ها باید به گونه ای تولید شوند که برای حرکات انگشت های دست مانع و مزاحمتی ایجاد ننمایند. در هنگام کار با ماشین های مته و سایر ماشین هایی که دارای قطعات متحرک می باشند، نباید از دستکش استفاده نمود. ضمنا در هنگام کارهایی که با برق سر وکار دارند، باید از دستکش های مخصوص الکتریسته استفاده شود. مقاومت الکتریکی دستکش می بایستی با ولتاژ مورد نظر متناسب باشد. در کار با اسید ها و قلیاها می بایستی از دستکش هایی از جنس پلاستیک طبیعی یا مصنوعی نرم استفاده گردد.

کفش ایمنی Safety Shoes

انواع خطراتی که باعث آسیب دیدگی پاها می شوند، بر سه نوع می باشند: ۱- مکانیکی ۲- شیمیایی ۳- سرمایی و گرمایی. خطر های مکانیکی مانند سقوط اجسام بر روی پا، به خصوص بر روی انگشتان پا و یا فرو رفتن اجسام نوک تیز به پا می باشد. خطر های شیمیایی در زمان اجرای کار با اسید ها، قلیاها و روغن ها حادث می گردند و خطرات گرمایی و سرمایی در هنگام کار در محیط های سردی مثل سردخانه ها به وجود می آید. کفش ایمنی، پاها و انگشتان را در برابر چنین خطراتی محافظت می نماید. کفش های ایمنی باید دارای پنجه ای فولادی بوده و متناسب با نوع کار انتخاب گردند.

اینفوگرافی لوازم و تجهیزات حفاظت فردی

اشتباهات رایج در استفاده از تجهیزات HSE

• استفاده نکردن از تجهیزات حفاظت فردی
• استفاده از تجهیزات فرسوده یا آسیب‌دیده
• انتخاب نادرست تجهیزات
• بی‌توجهی به آموزش
• نگهداری نامناسب تجهیزات

جمع‌بندی

رعایت اصول HSE تنها به استفاده از تجهیزات ایمنی محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند فرهنگ‌سازی، آموزش و مسئولیت‌پذیری همه افراد است. استفاده از تجهیزات استاندارد، بازرسی منظم و رعایت دستورالعمل‌های ایمنی، می‌تواند نقش مهمی در کاهش حوادث و ایجاد محیط کاری سالم‌تر داشته باشد.

نظر کارشناسی سیمرغ مگز

تجهیزات HSE زمانی بیشترین اثربخشی را دارند که متناسب با نوع فعالیت انتخاب شوند و کارکنان نیز آموزش کافی برای استفاده صحیح از آن‌ها را دیده باشند. پیشنهاد می‌شود علاوه بر تهیه تجهیزات استاندارد، برنامه‌ای منظم برای بازدید، نگهداری و جایگزینی تجهیزات فرسوده نیز در نظر گرفته شود تا سطح ایمنی محیط کار همواره در وضعیت مطلوب باقی بماند.

  مطالعه بیشتر: ابزار و تجهیزات ایمنی و HSE

  مشاهده و دانلود: کلیپ کنترل وسایل و تجهیزات حفاظت فردی و ایمنی

-

 لطفا دانش، نکته کاربردی و تجربه ارزشمندتان را در تکمیل این مطلب، در بخش نظرات به مشارکت بگذارید. با سپاس