آشنایی با ابزار آجر چینی؛ معرفی کامل ابزارآلات و وسایل بنایی(23)
اجرای صحیح عملیات آجرچینی، تنها به مهارت بنا محدود نمیشود؛ بلکه انتخاب ابزار مناسب نیز نقش مهمی در کیفیت، سرعت و دقت اجرای پروژه دارد. استفاده از ابزارهای استاندارد باعث میشود ملات بهدرستی اجرا شود، ردیفهای آجر کاملاً تراز باشند و در نهایت سازهای مستحکم و زیبا ایجاد شود. ابزارهای آجرچینی از سادهترین وسایل مانند ماله و کمچه گرفته تا ابزارهای اندازهگیری مانند تراز و شاقول، هر کدام وظیفه مشخصی در فرآیند ساخت دارند. شناخت کاربرد، ویژگیها و نحوه استفاده صحیح از این ابزارها علاوه بر افزایش کیفیت اجرا، موجب کاهش هزینهها، جلوگیری از اتلاف مصالح و افزایش ایمنی در محیط کار میشود.
در این مقاله تلاش کردهایم مهمترین ابزارهای مورد استفاده در آجرچینی و بنایی را معرفی کنیم، کاربرد هر کدام را توضیح دهیم و نکاتی را درباره انتخاب، نگهداری و استفاده صحیح از آنها ارائه دهیم. این راهنما میتواند برای استادکاران، تکنسینهای ساختمانی، دانشجویان رشته عمران و همچنین افرادی که قصد خرید ابزار بنایی دارند، مفید باشد.
به طور کلی استفاده مناسب و صحیح از ابزار و وسایل کار در عملیات بنایی و ساختمانی، ضمن افزایش ایمنی باعث بهبود اهداف پروژه همچون کیفیت، زمان و هزینه خواهد شد. عملیات آجرچینی مشابه عملیات اجرایی سیمانکاری و گچکاری، از آن دسته از عملیات ساختمانی بوده که ابزارآلات مربوط به خود را نیاز دارد. در این نوشتار سعی بر آن است تا با وسایل استاندارد متداول و مخصوص آجرچینی آشنا شویم:
۱- ماله بنایی
ماله بنایی یکی از پرکاربردترین ابزارهای دستی در عملیات ساختمانی است و تقریباً در تمامی مراحل بنایی، گچکاری، سیمانکاری و کاشیکاری مورد استفاده قرار میگیرد. این ابزار برای برداشتن، پخش کردن، شکل دادن و صاف کردن ملات روی سطح کار طراحی شده است.
ماله معمولاً از یک تیغه فولادی مقاوم، دسته و اتصال بین تیغه و دسته تشکیل میشود. تیغه باید در برابر سایش، رطوبت و خوردگی مقاومت مناسبی داشته باشد تا در استفاده مداوم کیفیت خود را حفظ کند. دسته نیز بسته به نوع محصول از چوب، پلاستیک فشرده یا مواد کامپوزیتی ساخته میشود و طراحی ارگونومیک آن به کاهش خستگی دست در استفاده طولانیمدت کمک میکند.
کاربردهای ماله بنایی
- پخش یکنواخت ملات روی آجر یا بلوک
- برداشتن ملات از استانبولی یا فرغون
- صاف کردن سطوح گچی و سیمانی
- پر کردن درزها و فضاهای خالی
- اجرای اندودهای مختلف مانند گچ، ماسه سیمان و کاهگل
انواع ماله بنایی
مالهها با توجه به نوع کاربرد در مدلهای مختلفی تولید میشوند که از جمله آنها میتوان به ماله بنایی، ماله گچکاری، ماله سیمانکاری، ماله کاشیکاری و ماله پلاستیکی اشاره کرد. انتخاب نوع مناسب به جنس ملات، نوع عملیات و مهارت کاربر بستگی دارد.
نکات مهم هنگام خرید ماله
- تیغه از فولاد باکیفیت و مقاوم ساخته شده باشد.
- دسته بهخوبی در دست قرار گیرد و لغزش نداشته باشد.
- اتصال دسته و تیغه محکم و بدون لقی باشد.
- وزن ماله متناسب با نوع کار انتخاب شود تا از خستگی دست جلوگیری شود.
نگهداری ماله
پس از پایان کار، ماله را از بقایای ملات و سیمان کاملاً تمیز کنید. باقی ماندن ملات روی تیغه باعث کاهش کیفیت عملکرد و در بلندمدت موجب خوردگی یا آسیب به سطح ابزار خواهد شد. نگهداری ماله در محیط خشک نیز به افزایش عمر مفید آن کمک میکند.
۲- تیشه
تیشه یکی از ابزارهای اصلی در عملیات آجرچینی و بنایی است و برای برش، شکلدهی و تنظیم آجرها در محل اجرا استفاده میشود. این ابزار علاوه بر شکستن آجر، برای ایجاد لبههای صاف، جدا کردن قسمتهای اضافی و در برخی موارد تنظیم موقعیت آجر روی ملات نیز کاربرد دارد.
تیشه بنایی معمولاً از یک سر فولادی سختکاریشده و یک دسته مقاوم از جنس چوب، فایبرگلاس یا مواد کامپوزیتی تشکیل میشود. یک سمت سر تیشه به شکل لبه تیز برای برش و سمت دیگر به شکل چکش برای ضربه زدن طراحی شده است تا کاربر بتواند با یک ابزار چندین عملیات را انجام دهد.
کاربردهای تیشه بنایی
- برش و نصف کردن آجر
- اصلاح ابعاد آجر برای گوشهها و کنج ها
- جدا کردن قسمتهای اضافی ملات خشکشده
- تنظیم محل قرارگیری آجر با ضربات کنترلشده
- انجام برخی عملیات سبک تخریب در کارهای بنایی
نکات مهم هنگام استفاده از تیشه
برای جلوگیری از شکستن نامنظم آجر، ابتدا محل برش را با چند ضربه سبک مشخص کنید و سپس ضربه اصلی را وارد نمایید. همچنین استفاده از عینک ایمنی و دستکش کار هنگام کار با تیشه، خطر پرتاب خردههای آجر و آسیب به دست را کاهش میدهد.
راهنمای خرید تیشه
در هنگام خرید، به کیفیت فولاد، استحکام اتصال سر تیشه به دسته، وزن مناسب و خوشدست بودن ابزار توجه کنید. تیشهای که تعادل مناسبی داشته باشد، کنترل بیشتری در هنگام ضربه زدن ایجاد میکند و خستگی کاربر را کاهش میدهد.
نگهداری تیشه
پس از پایان کار، سر تیشه را از گرد و غبار و بقایای ملات تمیز کنید و در صورت کند شدن لبه برش، آن را توسط فرد متخصص تیز کنید. نگهداری ابزار در محیط خشک و دور از رطوبت به افزایش عمر مفید آن کمک میکند.
۳- کمچه
کمچه، ابزاری ساختمانی است که برای پخش کردن و یکسان کردن ملات روی دیوار به کارگیری می شود. کمچه برای سایر عملیات بنایی به ویژه سیمان کاری استفاده می شود. کمچه دارای شکل های مختلف می باشد. کمچه دارای یک ورق فولادی به شکل مثلث یا ذوزنقه است که دارای یک دسته از جنس چوب یا پلاستیک می باشد. کمچه های دیگری همانند کمچه های بند کشی نیز موجود هستند.
۴- شمشه ملات
این ابزار نوعی ابزارآلات ساختمانی و بنایی از جنس چوب یا فلز بوده که برای میزان کردن امتداد کار آجر چینی و گچ کاری و ... به کار می رود.
(این محتوا به صورت ادواری تکمیل و به روز رسانی می شود)
لطفا دانش و تجربه ارزشمند تان را در تکمیل این مطلب، در بخش نظرات به مشارکت بگذارید. سپاس
